Szczodry - Elżbieta Cherezińska

 

Księcia Bolesława już zwą „twórcą kniaziów”, choć on sam nie ma nawet trzydziestu lat. Gdy po raz kolejny wymawia posłuszeństwo królowi Niemiec, nie pozostawia Henrykowi wyboru: na Polskę nadciąga cała cesarska potęga. Bolesław kryje jednak coś w zanadrzu i wielka wojna wybuchnie, ale nie w jego królestwie. On zaś znów stanie do rozgrywek w ościennych państwach, wpływając na los Rusi, Czech i Węgier. Zręcznie wykorzysta spór między cesarstwem a papiestwem, sięgając po królewską koronę. Jego sukcesy przytłaczają możnych i drażnią Stanisława, biskupa Krakowa. Ożywiają duchy przeszłości i konflikty z czasów przedpiastowskich. Wokół króla rozpina się sieć spisków. Bolesław przetnie ją, nie przypuszczając, że zapłaci za to najwyższą cenę.

To król jest osnową powieści, lecz to kobiety ją tkają. Jego ciotka, księżna kijowska Gertruda. Siostra, księżna Czech Świętosława. Matka, księżna wdowa Dobroniega. I ta, której imię wiąże się z życiem. To opowieść o tym, jak więzy pokrewieństwa wynoszą Piastów i jak stają się dla nich przekleństwem.

Był najzdolniejszym i najskuteczniejszym z Piastów, a zapamiętano go głównie ze sporu z biskupem Stanisławem, który po latach błędnie nazwano konfliktem władzy świeckiej i kościelnej. Zapomniano, że to król był twórcą i największym dobrodziejem polskiego Kościoła. Od dnia, gdy z biskupa Stanisława postanowiono zrobić świętego męczennika i patrona zjednoczenia królestwa, zaczęło się wymazywanie prawdziwej historii króla. Czas mu ją przywrócić. Oto on w pełnej krasie: Szczodry.

„Szczodry” Elżbiety Cherezińskiej to powieść historyczna o imponującym rozmachu, która nie tylko kontynuuje losy Bolesława II, lecz przede wszystkim próbuje przywrócić mu należne miejsce w historii. Autorka podejmuje się zadania odważnego: zderza utrwalony przez wieki obraz króla z narracją opartą na źródłach, interpretacji i literackiej wrażliwości. Efektem jest książka gęsta od emocji, politycznych rozgrywek i dramatów osobistych, a przy tym niezwykle wciągająca.

Akcja rozgrywa się w drugiej połowie XI wieku, gdy młody, ambitny władca osiąga szczyt potęgi. Bolesław, nazywany już „twórcą kniaziów”, prowadzi aktywną politykę zagraniczną, igra z cesarstwem i papiestwem, wpływa na losy Rusi, Czech i Węgier. Cherezińska pokazuje go jako wybitnego stratega i dyplomatę, który potrafi wykorzystać każdy konflikt na własną korzyść. Jednocześnie coraz wyraźniej zarysowuje się cena tych sukcesów – rosnąca niechęć możnych, napięcia wewnętrzne i narastający konflikt z biskupem Stanisławem.

Jednym z największych atutów powieści jest sposób ukazania średniowiecznej polityki. Nie jest to świat prostych podziałów na dobro i zło, lecz skomplikowana sieć interesów, ambicji i zdrad. Autorka umiejętnie łączy fakty historyczne z literacką wyobraźnią, dzięki czemu wydarzenia sprzed niemal tysiąca lat nabierają aktualności i wyrazistości. Czytelnik ma poczucie uczestnictwa w wielkiej grze, w której każdy ruch może przynieść triumf albo katastrofę.

Na szczególną uwagę zasługuje konstrukcja bohaterów. Bolesław nie jest tu pomnikiem ani jednowymiarowym tyranem. To władca charyzmatyczny, porywczy, hojny, ale też impulsywny i dumny. Jego wewnętrzne rozdarcie, lęk przed zdradą i świadomość własnej wielkości czynią go postacią fascynującą i tragiczną zarazem. Cherezińska pozwala mu być człowiekiem z krwi i kości, a nie jedynie figurą z podręcznika.

Zgodnie z zapowiedzią autorki, choć król jest osią opowieści, to kobiety ją „tkają”. Gertruda, Świętosława, Dobroniega i inne bohaterki nie pozostają w cieniu wydarzeń. Są politycznymi partnerkami, powierniczkami tajemnic, strażniczkami rodowych interesów. Ich relacje, lojalności i konflikty mają realny wpływ na bieg historii. Dzięki temu powieść zyskuje dodatkową głębię i emocjonalną wielowymiarowość.

Język „Szczodrego” jest bogaty, sugestywny i pełen rytmu. Autorka z wyczuciem operuje archaizacją, nie czyniąc tekstu ciężkim ani hermetycznym. Opisy bitew, dworskich intryg czy intymnych rozmów są plastyczne i przekonujące, a tempo narracji sprawia, że mimo pokaźnej objętości książkę czyta się z rosnącym zaangażowaniem.

Drugi tom cyklu różni się tonem od poprzedniego. Jeśli „Śmiały” był opowieścią o drodze ku władzy, „Szczodry” jest historią jej konsekwencji. To powieść mroczniejsza, bardziej refleksyjna, pokazująca, że im wyżej sięga władca, tym boleśniejszy bywa upadek. Autorka konsekwentnie buduje napięcie, prowadząc czytelnika ku wydarzeniom, których ciężar historyczny jest nieuchronny.

„Szczodry” to książka, która nie tylko opowiada historię, ale także z nią polemizuje. Cherezińska podejmuje próbę odczarowania postaci Bolesława II i zmusza do zadania pytań o to, jak powstają historyczne mity i kto decyduje o tym, kogo zapamiętamy jako bohatera, a kogo jako zdrajcę. To powieść epicka, poruszająca i pozostająca w pamięci na długo po zakończeniu lektury.

 

Recenzja napisana przez: Gosia Celińska

Moja ocena: 9/10

 

Wydawnictwo: Zysk i S-ka

Cykl: Bolesław II (tom 2)

powieść historyczna

Data wydania: 2025-11-25

Liczba stron: 480

ISBN: 9788383357096

 

Wyższe sfery - Mariusz Staniszewski

 

Im głębiej kopiesz, tym bliżej piekła będziesz…

Krzysztof Fronisz ma opinię dziennikarza, który się nie poddaje. To właśnie z tego powodu zgłasza się do niego Katarzyna Jędrzejkowska, niegdyś sprawna przedsiębiorczyni prowadząca wraz mężem świetny interes, teraz kobieta na skraju załamania. Rok wcześniej straciła najbliższych. Wersja oficjalna: mąż popełnił samobójstwo. W rzeczywistości: zbyt wiele znaków zapytania, zbyt wiele nieprawidłowości.

Z pozoru wygląda to na kolejną historię o zaginionych ludziach i szemranym biznesie. Wkrótce jednak okazuje się, że zniknięcie męża Katarzyny to zaledwie wierzchołek góry lodowej. Kiedy zaczynają ginąć dawni klienci tej pary, Fronisz również staje się celem. Z każdym krokiem coraz bardziej zagłębia się w świat zdominowany przez ambicje, mroczne pragnienia i sekrety, świat czerwonych generałów, gruzińskiej mafii i tajnych służb. A w tym niebezpiecznym labiryncie nie wiadomo, kto jest sojusznikiem, a kto wrogiem.

Wyższe sfery – kolejne dziennikarskie śledztwo Krzysztofa Fronisza znanego z Kartelu (2022).

„Wyższe sfery” Mariusza Staniszewskiego to rasowy thriller dziennikarsko-polityczny, który konsekwentnie pokazuje, jak niebezpieczne bywa docieranie do prawdy w świecie wielkich pieniędzy i wpływów. Drugi tom cyklu o Krzysztofie Froniszu rozwija wątki znane z „Kartelu”, ale jednocześnie stanowi zamkniętą, spójną historię, po którą bez obaw mogą sięgnąć także nowi czytelnicy. Od pierwszych stron czuć tu napięcie i zapowiedź gry, w której stawką jest nie tylko sprawiedliwość, ale i życie.

Punktem wyjścia fabuły jest dramat Katarzyny Jędrzejkowskiej, kobiety złamanej przez osobistą tragedię i oficjalne wersje wydarzeń, w które nie potrafi uwierzyć. Domniemane samobójstwo męża oraz seria niejasności sprawiają, że zwraca się właśnie do Fronisza – dziennikarza znanego z nieustępliwości. To, co początkowo wygląda na kolejną historię o podejrzanym biznesie i rodzinnej tragedii, szybko okazuje się elementem znacznie większej układanki.

Autor bardzo sprawnie prowadzi czytelnika coraz głębiej w świat zależności, gdzie polityka, mafia i służby specjalne przenikają się w niepokojąco realistyczny sposób. Każde odkrycie rodzi kolejne pytania, a granica między ofiarą a sprawcą zaczyna się zacierać. Staniszewski umiejętnie stopniuje informacje, nie zdradzając zbyt wiele, ale też nie gubiąc logiki intrygi.

Krzysztof Fronisz to bohater, który nie jest jedynie figurą napędzającą akcję. Jego determinacja, zawodowa obsesja na punkcie prawdy i gotowość do ryzyka sprawiają, że staje się postacią wiarygodną i wielowymiarową. Autor nie czyni z niego nieomylnego herosa – Fronisz popełnia błędy, działa pod presją i ponosi konsekwencje swoich decyzji, co dodatkowo wzmacnia realizm opowieści.

Na uwagę zasługują także bohaterowie drugoplanowi, którzy nie pełnią roli prostego tła. Każda postać wnosi do historii własny ciężar emocjonalny i motywacje, często niejednoznaczne moralnie. Szczególnie interesująco wypada portret świata „wyższych sfer”, w którym pozory elegancji i władzy skrywają brutalne mechanizmy walki o wpływy.

Tempo powieści jest dynamiczne, a rozdziały skonstruowane w taki sposób, że trudno zakończyć lekturę na jednym. Krótkie sceny, konkretne dialogi i wyraźny rytm narracji sprawiają, że książka działa jak dobrze nakręcony serial sensacyjny. Jednocześnie autor nie rezygnuje z komentarza społecznego, pokazując, jak łatwo system może zmielić jednostkę dociekającą niewygodnych faktów.

„Wyższe sfery” to nie tylko opowieść o śledztwie, ale także refleksja nad ceną prawdy i granicami kompromisu. Staniszewski stawia pytania o odpowiedzialność, lojalność i odwagę w świecie, w którym uczciwość bywa traktowana jak słabość. Ta warstwa sprawia, że książka wykracza poza ramy czystej sensacji.

To propozycja dla czytelników, którzy cenią thrillery osadzone w realistycznym, współczesnym kontekście i lubią historie, w których napięcie wynika nie tylko z akcji, ale też z mechanizmów władzy. „Wyższe sfery” potwierdzają, że cykl z Krzysztofem Froniszem to jedna z ciekawszych serii polskiej literatury sensacyjnej ostatnich lat.

 

Recenzja napisana przez: Gosia Celińska

Moja ocena: 7/10

 

Wydawnictwo: Zysk i S-ka

Cykl: Śledztwa Krzysztofa Fronisza (tom 2)

kryminał, sensacja, thriller

Data wydania: 2025-08-19

Liczba stron: 432

ISBN: 9788383356235

 

 

Amerykanka we Włoszech - Heddi Goodrich

 

Zmysłowa historia o miłości, dojrzewaniu i poznawaniu innej kultury, rozgrywająca się w niesamowitej włoskiej atmosferze Frida ma szesnaście lat, gdy przyjeżdża z Illinois do Castellammare di Stabia pod Neapolem. Spędzi rok we włoskiej rodzinie, ucząc się języka i poznając prawdziwe Włochy od środka. Jej przewodniczką i opiekunką będzie żywiołowa mamma Anita, która wprowadzi Fridę nie tylko w życie swoich bliskich, lecz również w świat dorosłych i ich uczuć. Tam, gdzie czarny wulkaniczny piasek spotyka się z błękitną wodą Zatoki Neapolitańskiej, w krainie pełnej kontrastów, w której nowe bodźce atakują zmysły z każdej strony, Frida spotka Raffaele, chłopaka całkowicie niepodobnego do niej i jej świata, a także pozna, czym jest namiętność i ból.

 

„Amerykanka we Włoszech” Heddi Goodrich to subtelna, zmysłowa opowieść o dojrzewaniu, pierwszej miłości i konfrontacji marzeń z rzeczywistością. Autorka zabiera czytelnika do południowych Włoch końca XX wieku, gdzie szesnastoletnia Frida, przyjeżdżając z Illinois do Castellammare di Stabia, wkracza w świat zupełnie inny od tego, który dotąd znała. To historia inicjacji – emocjonalnej, kulturowej i osobistej – opowiedziana z dużą wrażliwością i spokojem.

Największą siłą tej powieści jest atmosfera miejsca. Goodrich nie idealizuje Italii w pocztówkowy sposób, lecz pokazuje ją od środka: przez rodzinne kolacje, głośne rozmowy, drobne konflikty i codzienne rytuały. Neapolitańskie okolice tętnią życiem, zapachami i emocjami, a kontrast między amerykańską powściągliwością Fridy a włoską ekspresyjnością staje się jednym z głównych tematów książki.

Szczególną rolę w tej historii odgrywa mamma Anita – postać barwna, ciepła i pełna sprzeczności. To ona wprowadza Fridę w życie włoskiej rodziny, ale też pośrednio w świat dorosłych uczuć i wyborów. Anita uosabia włoski temperament: bywa impulsywna, nadopiekuńcza, momentami chaotyczna, lecz zawsze szczera i oddana. Dzięki niej powieść zyskuje autentyczność i emocjonalną głębię.

Wątek relacji Fridy z Raffaelem rozwija się powoli, bez gwałtownych zwrotów akcji. To pierwsze zauroczenie, pełne niepewności, fascynacji i bólu, który przychodzi wraz z odkrywaniem własnych granic. Autorka unika melodramatyzmu, skupiając się raczej na emocjach bohaterki i jej wewnętrznych przeżyciach niż na spektakularnych wydarzeniach. Dzięki temu relacja ta wydaje się prawdziwa i bliska czytelnikowi.

„Amerykanka we Włoszech” to także opowieść o dorastaniu w sensie uniwersalnym. Frida uczy się nie tylko języka i obcej kultury, ale również siebie – swoich pragnień, lęków i potrzeb. Zderzenie młodzieńczych wyobrażeń z realnym życiem staje się dla niej lekcją, która zostawia trwały ślad. To dojrzewanie nie jest gwałtowne, lecz stopniowe, pełne drobnych odkryć i cichych rozczarowań.

Tempo powieści jest spokojne, momentami wręcz kontemplacyjne. Może to rozczarować czytelników oczekujących dramatycznych zwrotów akcji czy intensywnego romansu, jednak właśnie ta powściągliwość stanowi o uroku książki. Historia rozwija się naturalnie, dając przestrzeń na obserwację emocji i relacji międzyludzkich, zamiast podkręcania fabuły na siłę.

Autorka pisze z dużą czułością dla swoich bohaterów, nie ocenia ich wyborów, lecz pozwala im popełniać błędy. Dzięki temu „Amerykanka we Włoszech” zyskuje wymiar nostalgicznej opowieści o czasie, którego nie da się powtórzyć – o lecie życia, pierwszej miłości i miejscu, które na zawsze pozostaje w pamięci.

To książka idealna dla czytelników szukających ciepłej, refleksyjnej literatury pięknej, osadzonej w wyrazistym kulturowym kontekście. Heddi Goodrich stworzyła historię, która nie krzyczy emocjami, lecz rezonuje długo po zakończeniu lektury, pozostawiając uczucie tęsknoty – zarówno za Włochami, jak i za utraconą młodością.

 

Recenzja napisana przez: Gosia Celińska

Moja ocena: 7/10

 

Wydawnictwo: Zysk i S-ka

literatura piękna

Tytuł oryginału:  L’americana

Data wydania: 2025-09-30

Liczba stron: 312

ISBN: 9788383356730

 

Rywalki. Dziesięć utalentowanych kobiet, które zmieniły historię - Paola Calvetti

 

Opowieść o niezwykłych kobietach, których jawna lub ukryta rywalizacja na zawsze zmieniła oblicze kina, teatru, biznesu i mody.

Solidarność kobiet może być niezwykłą siłą, dzięki której rozwija się talent i osiąga szczyt kariery. Jednak to zacięta rywalizacja często zmienia bieg historii i przykuwa powszechną uwagę. Sarah Bernhardt i Eleonora Duse, Coco Chanel i Elsa Schiaparelli, Helena Rubinstein i Elizabeth Arden, Hedda Hopper i Louella Parsons, a także siostry Joan Fontaine i Olivia de Havilland – biografie tych genialnych kobiet, kwestionujących normy społeczne i będących wizjonerkami w swoich dziedzinach, są historiami zaciętej rywalizacji, która sprawiła, że każda z nich nie tylko odniosła sukces, lecz również zainspirowała kobiety na całym świecie.

Książka Paoli Calvetti to wciągająca lektura o nich i o czasach, w których żyły, o ich walce zarówno między sobą, jak i ze zdominowanym przez mężczyzn światem.

„Rywalki. Dziesięć utalentowanych kobiet, które zmieniły historię” Paoli Calvetti to książka, która udowadnia, że kobieca rywalizacja bywa siłą napędową zmian, a nie wyłącznie źródłem konfliktów. Autorka sięga po znane nazwiska ze świata kultury, mody, kina i biznesu, by pokazać, jak napięcie między wybitnymi jednostkami potrafiło kształtować całe epoki. To opowieść o ambicji, determinacji i cenie, jaką płaci się za sukces.

Calvetti prowadzi narrację lekko i przystępnie, unikając tonu akademickiego. Każdy rozdział poświęcony jest innej parze kobiet, których losy splotły się w sposób jawny lub ukryty. Rywalizacja nie zawsze miała formę otwartego konfliktu – czasem była cicha, podszyta zazdrością, czasem wręcz nieuświadomiona przez jedną ze stron. Dzięki temu książka zyskuje psychologiczną głębię i daleka jest od prostych ocen.

Szczególnie interesująco wypadają portrety kobiet ze świata mody i biznesu. Coco Chanel i Elsa Schiaparelli czy Helena Rubinstein i Elizabeth Arden zostały pokazane nie tylko jako ikony stylu i przedsiębiorczości, ale przede wszystkim jako silne osobowości, które nie zgadzały się na kompromisy. Autorka nie idealizuje swoich bohaterek, odsłaniając ich trudne charaktery, obsesję kontroli i bezwzględność, które często szły w parze z wizjonerstwem.

Ciekawym kontrapunktem są historie rywalizacji w świecie kina i mediów. Relacje między Joan Fontaine i Olivią de Havilland czy między wpływowymi dziennikarkami plotkarskimi pokazują mniej elegancką stronę sukcesu. Tu stawką była popularność, wpływy i władza nad opinią publiczną, a metody bywały dalekie od szlachetnych. Te rozdziały unaoczniają, jak cienka bywa granica między karierą a niszczeniem innych.

Dużym atutem książki jest szeroki kontekst historyczny i społeczny. Calvetti umiejętnie wpisuje losy bohaterek w realia epok, w których przyszło im działać – świata zdominowanego przez mężczyzn, ograniczeń obyczajowych i nieustannej walki o uznanie. Dzięki temu rywalizacja nie jest tu jedynie osobistą ambicją, lecz odpowiedzią na systemowe bariery.

Autorka zachowuje wyraźny dystans wobec opisywanych postaci. Nie feruje wyroków i nie próbuje rozstrzygać, która z rywalek „wygrała”. Zamiast tego pozwala czytelnikowi samodzielnie ocenić decyzje i wybory kobiet, pokazując zarówno blaski, jak i cienie ich życiorysów. Taka narracja sprzyja refleksji nad tym, czym naprawdę jest sukces.

„Rywalki” czyta się szybko i z dużym zainteresowaniem. To książka, która sprawdzi się zarówno jako inspirująca lektura, jak i jako punkt wyjścia do głębszych rozważań o ambicji, współzawodnictwie i solidarności kobiet. Nie jest to sucha biografia, lecz żywa opowieść o emocjach, charakterach i decyzjach, które miały realny wpływ na historię.

To propozycja dla czytelników, którzy lubią literaturę faktu podaną w atrakcyjnej, niemal narracyjnej formie. Paola Calvetti stworzyła książkę, która pokazuje, że za wielkimi nazwiskami kryją się ludzie z krwi i kości, a rywalizacja – choć bywa bolesna – potrafi wydobyć to, co w nich najpotężniejsze.

 

Recenzja napisana przez: Gosia Celinska

Moja ocena: 8/10

 

Wydawnictwo: Zysk i S-ka

biografia, autobiografia, pamiętnik

Data wydania: 2025-10-07

Liczba stron: 320

ISBN: 9788383356747

 

 

Śmiały - Elżbieta Cherezińska

 

„Śmiały” to pierwsza część dwutomowej opowieści o jednym z najwybitniejszych polskich władców. O świecie, w którym żył i o królestwie, które podźwignął z ruin. Pełna sekretnych żywiołów, głębokiej miłości, ale także przemocy i zdrady.

W drugiej połowie XI wieku Europą wstrząsały potężne konflikty. W rebeliach pogańskich mordowano biskupów, zaczęła się wielka schizma, spór między papiestwem i cesarstwem osiągnął apogeum. Król Niemiec walczył z własnymi poddanymi, Czechy, Węgry i Ruś Kijowska pogrążone były w bratobójczych wojnach. W tym burzliwym czasie piętnastoletni Bolesław po nagłej śmierci ojca, Kazimierza Odnowiciela, został władcą zrujnowanego Królestwa Polskiego. Możni tylko czekali, aż zaczną rządzić zza pleców młodego księcia. On jednak szybko pojął, że w sztuce wojennej najważniejsza jest gra dyplomatyczna, a najtrudniejsze bitwy rozgrywa się z tymi, którzy są najbliżej. Udowodnił, że nie bez powodu nazwano go imieniem pierwszego króla i potwierdził swe prawa do dziedzictwa po nim.

Autorka z benedyktyńską dokładnością i nieposkromioną wyobraźnią rekonstruuje dawne dzieje, z rozmachem tworząc świat, od którego trudno się oderwać. Nie brakuje w nim gorzkich diagnoz, politycznego wyrachowania i zaskakujących zwrotów akcji. Jest i to, co u niej bardzo ważne: kobiety wydobyte z mroku dziejów.

„Historii uczymy się w czasie przeszłym dokonanym. Ja chcę ją opowiadać w czasie teraźniejszym, chcę zaprosić Czytelników do chwili jej tworzenia. Gdy wspominamy króla Bolesława Szczodrego, dodajemy: »to ten, który zabił biskupa«. To nie było jego największe osiągnięcie. Cofnijmy się w czasie. Poznajmy Bolesława Śmiałego”. Elżbieta Cherezińska

 „Śmiały” Elżbiety Cherezińskiej otwiera nowy, ambitny cykl poświęcony jednemu z najbardziej niejednoznacznych władców w polskiej historii. Autorka sięga po postać Bolesława II i już w pierwszym tomie pokazuje, że nie interesuje jej pomnikowa opowieść ani prosta rehabilitacja króla obciążonego „czarną legendą”. To raczej próba wejścia w sam środek XI wieku i spojrzenia na wydarzenia tak, jakby działy się tu i teraz, w świecie pełnym chaosu, przemocy i politycznych napięć.

Akcja powieści rozpoczyna się w momencie narodzin przyszłego władcy, a następnie prowadzi czytelnika przez lata jego dorastania i wczesnego panowania. Bolesław obejmuje władzę jako bardzo młody człowiek, w państwie wyniszczonym wcześniejszymi kryzysami i niepewnym własnych granic. Cherezińska świetnie oddaje ciężar tej sytuacji: presję możnych, nieufność elit i konieczność szybkiego dojrzewania w świecie, w którym błąd może kosztować życie lub utratę władzy.

Jednym z największych atutów „Śmiałego” jest szerokie, europejskie tło wydarzeń. Polska nie istnieje tu w próżni – autorka konsekwentnie pokazuje ją jako część skomplikowanej układanki politycznej, obejmującej Cesarstwo, Czechy, Węgry, Ruś Kijowską i Skandynawię. Konflikty religijne, wielka schizma i spór papiestwa z cesarstwem stają się nie tylko historycznym kontekstem, ale realną siłą wpływającą na decyzje bohaterów.

Cherezińska z dużą odwagą mierzy się także z postacią biskupa Stanisława, unikając jednoznacznych ocen i prostych podziałów na winnych i niewinnych. W tej opowieści nic nie jest czarno-białe, a polityka, wiara i ambicja przenikają się na każdym kroku. Autorka pokazuje, jak cienka bywa granica między świętością a władzą oraz jak łatwo historia upraszcza wydarzenia, które w rzeczywistości były znacznie bardziej złożone.

Na szczególne uznanie zasługują kobiece bohaterki powieści. Cherezińska konsekwentnie wydobywa je z marginesu dziejów, czyniąc z nich postacie wpływowe, wyraziste i pełnoprawne. Matki, żony, córki i władczynie nie są tu jedynie tłem dla męskich ambicji, lecz aktywnie uczestniczą w kształtowaniu politycznych sojuszy i osobistych wyborów Bolesława.

Język powieści jest gęsty, plastyczny i nasycony emocjami. Autorka z benedyktyńską dokładnością rekonstruuje realia epoki, jednocześnie nie rezygnując z elementów symbolicznych i niemal mitycznych, które nadają narracji głębi. Opisy bitew, obrzędów i codziennego życia przeplatają się z intymnymi scenami, budując świat surowy, ale niezwykle sugestywny.

„Śmiały” to powieść wymagająca, lecz bardzo satysfakcjonująca. Nie jest to lekka lektura historyczna, lecz rozbudowana opowieść o dojrzewaniu do władzy, odpowiedzialności i samotności władcy. Cherezińska nie narzuca czytelnikowi ocen, pozostawiając przestrzeń na własne refleksje i wątpliwości.

Pierwszy tom cyklu zamyka się w momencie, który wyraźnie zapowiada dalsze dramatyczne wydarzenia. To książka, która nie tylko przywraca Bolesława Śmiałego zbiorowej wyobraźni, ale też zachęca do ponownego namysłu nad tym, jak opowiadamy historię. Dla miłośników powieści historycznych jest to lektura obowiązkowa, a dla czytelników Cherezińskiej – kolejny dowód jej narracyjnej odwagi i literackiej klasy.

 

Recenzja napisana przez: Gosia Celińska

Moja ocena: 9/10

 

Wydawnictwo: Zysk i S-ka

Cykl: Bolesław II (tom 1)

powieść historyczna

Data wydania: 2025-10-28

Liczba stron: 440

ISBN: 9788383356969

 

Kapsuła - Wojciech Wójcik

 

W liceum im. Władysława Jagiełły nikt się nie spodziewa, że szkolna uroczystość

zakończy się skandalem i… śmiercią.

Justyna Wysocka, bibliotekarka, zostaje wyznaczona do organizacji obchodów

czterdziestolecia szkoły. Jedną z głównych atrakcji ma być prezentacja pamiątek z

odnalezionej kapsuły czasu. Gdy na ekranie pojawia się zdjęcie nagiej kobiety, uroczysta

atmosfera pryska. Justyna podejrzewa, że odpowiadają za to uczniowie z klasy IIIc.

Ale to dopiero początek. Jeszcze tego samego wieczoru w szkole wybucha pożar. Ginie

nauczyciel, o którym krążyły niepokojące plotki. W tym samym czasie znika uczennica, a jej

kolega z klasy odkrywa, że podała jego adres jako miejsce, do którego rzekomo się wybierała

– choć tam nie dotarła.

Im głębiej bohaterowie zanurzają się w przeszłości, tym mroczniejsze tajemnice wychodzą na

jaw. Kim była kobieta ze zdjęcia? Dlaczego wykonano je w ogrodzie ucznia? I co oznacza

drewniany krzyż, który ktoś po latach postawił w tym samym miejscu?

W szkole wszyscy mają coś do ukrycia, a historia sprzed lat jeszcze się nie skończyła...

 „Kapsuła” Wojciecha Wójcika to kryminał, który udowadnia, że z pozoru zwyczajne miejsca mogą skrywać najbardziej niepokojące tajemnice. Autor osadza akcję niemal w całości w przestrzeni liceum, czyniąc ze szkoły nie tylko tło wydarzeń, ale pełnoprawnego bohatera powieści. Jubileuszowa uroczystość, która miała być sentymentalnym powrotem do przeszłości, szybko przeradza się w serię dramatycznych zdarzeń, a niewinna kapsuła czasu staje się zapalnikiem dla lawiny sekretów.

Początek powieści działa jak precyzyjnie skonstruowana pułapka na czytelnika. Skandal obyczajowy podczas akademii, szokujące zdjęcie i reakcje zgromadzonych tworzą atmosferę napięcia, która nie opuszcza już do ostatnich stron. Wójcik umiejętnie pokazuje, jak jedno wydarzenie potrafi rozsadzić hermetyczną społeczność i uruchomić mechanizm wzajemnych oskarżeń, plotek oraz strachu przed ujawnieniem niewygodnej prawdy.

Dużą siłą „Kapsuły” jest galeria bohaterów. Autor konsekwentnie unika schematu klasycznego śledczego, oddając inicjatywę postaciom uwikłanym w sprawę niejako mimochodem. Bibliotekarka Justyna Wysocka i były policjant, dziś szkolny ochroniarz, prowadzą własne, nieoficjalne dochodzenia, które stopniowo się zazębiają. Dzięki temu narracja zyskuje wielowymiarowość, a czytelnik obserwuje te same wydarzenia z różnych perspektyw.

Wójcik sprawnie balansuje między teraźniejszością a przeszłością. Wydarzenia sprzed kilkudziesięciu lat nie są jedynie historycznym dodatkiem, lecz realnie wpływają na losy współczesnych bohaterów. Motyw kapsuły czasu nabiera tu symbolicznego znaczenia – to metafora spraw, które miały zostać zapomniane, a które z uporem wracają, domagając się rozliczenia. Autor pokazuje, że czas nie zawsze leczy rany, a czasem jedynie je maskuje.

Na uwagę zasługuje również warstwa obyczajowa powieści. Szkoła przedstawiona jest jako mikrokosmos, w którym kumulują się napięcia społeczne, ambicje, frustracje i lęki. Wątki dotyczące relacji nauczycieli z uczniami, presji środowiska czy medialnej nagonki zostały poprowadzone bez sensacyjnej przesady, za to z dużą uważnością na psychologiczne niuanse. Dzięki temu historia nabiera wiarygodności i ciężaru emocjonalnego.

Styl autora pozostaje przystępny i dynamiczny, co przy objętości ponad pięciuset stron ma kluczowe znaczenie. Narracja prowadzona jest płynnie, a kolejne rozdziały kończą się w punktach, które skutecznie zachęcają do dalszej lektury. Wójcik potrafi dawkować informacje i stopniowo odsłaniać karty, nie zdradzając zbyt wcześnie, w jakim kierunku zmierza opowieść.

Finał powieści przynosi satysfakcję, bo wszystkie wątki zostają domknięte, a motywy bohaterów zyskują sens w szerszym kontekście. Autor nie idzie na skróty i nie ucieka w łatwe rozwiązania, podkreślając, że prawdziwym źródłem zła nie są przedmioty ani przypadki, lecz ludzkie decyzje i zaniedbania. Kapsuła okazuje się jedynie lustrem, w którym odbijają się dawne grzechy.

„Kapsuła” to kryminał mroczny, wielowątkowy i mocno osadzony w realiach małej społeczności. Spodoba się czytelnikom, którzy cenią historie, w których przeszłość i teraźniejszość splatają się w niepokojącą całość, a zagadka kryminalna jest pretekstem do głębszej refleksji nad pamięcią, winą i odpowiedzialnością. To jedna z tych książek, po których zamknięciu długo jeszcze myśli się o tym, co lepiej byłoby zostawić zakopane.

 

Recenzja napisana przez: Gosia Celinska

Moja ocena: 9/10

 

Wydawnictwo: Zysk i S-ka

kryminał, sensacja, thriller

Data wydania: 2025-10-28

Liczba stron: 536

ISBN: 9788383356914

 

Krótka historia inteligencji. Ewolucja, sztuczna inteligencja i pięć przełomów, które ukształtowały nasz mózg - Max Solomon Bennett

 

Co ewolucja naszego mózgu może nam powiedzieć o przyszłości sztucznej inteligencji?

Od kilku lat jesteśmy świadkami niesamowitego rozwoju i ekspansji sztucznej inteligencji w kolejnych dziedzinach naszego życia. A jednak wciąż pozostają obszary, w których AI znacząco przegrywa z ludzkim mózgiem. Jak to możliwe, że AI może pokonać arcymistrza w szachach, ale nie potrafi skutecznie załadować zmywarki? Jak pokazuje Max Bennett, znalezienie odpowiedzi na to pytanie wymaga zanurzenia się w długiej historii ewolucji ludzkiego mózgu, pełnej falstartów, ślepych uliczek i innowacyjnych skoków.

Krótka historia inteligencji wypełnia lukę pomiędzy neurobiologią i AI, łącząc koncepcje z obu dziedzin w jedną opowieść. Pokazuje, w czym sztuczna inteligencja dorównała lub przewyższyła ludzki mózg, a gdzie nadal zawodzi i dlaczego. A przede wszystkim opowiada, w jaki sposób zrozumienie pięciu przełomów w ewolucji mózgu może nam pomóc przewidzieć przyszłą ścieżkę rozwoju sztucznej inteligencji.

„Krótka historia inteligencji” Maxa Solomona Bennetta to ambitna, a zarazem zaskakująco przystępna próba połączenia dwóch światów: ewolucji biologicznej i współczesnej sztucznej inteligencji. Autor stawia pytanie, które coraz częściej pojawia się w debacie publicznej – dlaczego maszyny potrafią wykonywać niezwykle złożone obliczenia, a jednocześnie nie radzą sobie z prostymi, codziennymi czynnościami? Odpowiedzi szuka nie w przyszłości, lecz głęboko w przeszłości, cofając się do samych początków życia na Ziemi.

Bennett prowadzi czytelnika przez miliardy lat ewolucji w sposób narracyjny, niemal opowieściowy. Zamiast zasypywać specjalistycznym żargonem, tłumaczy złożone procesy jasno i logicznie, pokazując, że rozwój inteligencji nie był prostą linią postępu, lecz serią prób, błędów i ślepych zaułków. Dzięki temu książka nie odstrasza laików, a jednocześnie nie spłyca tematu do poziomu popularnych uproszczeń.

Szczególnie ciekawie wypada koncepcja pięciu przełomów, które ukształtowały ludzki mózg. Autor pokazuje, że to właśnie te ewolucyjne skoki – a nie pojedynczy „gen inteligencji” – zadecydowały o naszej zdolności do adaptacji, kreatywności i rozwiązywania problemów. W tym kontekście sztuczna inteligencja jawi się nie jako konkurent człowieka, lecz jako system rozwijający się zupełnie inną ścieżką.

Dużą zaletą książki jest szeroka perspektywa. Bennett nie ogranicza się do neurobiologii, lecz sięga także po przykłady z psychologii, socjologii i historii, pokazując inteligencję jako zjawisko zbiorowe, zakorzenione w relacjach i środowisku. Dzięki temu czytelnik lepiej rozumie, dlaczego ludzki mózg tak dobrze radzi sobie z chaosem świata, a algorytmy wciąż potrzebują jasno zdefiniowanych reguł.

Autor umiejętnie rozprawia się również z popularnymi lękami związanymi z rozwojem AI. Zamiast wizji zastąpienia człowieka przez maszyny, proponuje bardziej wyważony obraz, w którym różnice między inteligencją biologiczną a sztuczną są równie istotne jak podobieństwa. To podejście uspokajające, ale nie naiwne – Bennett nie ignoruje ograniczeń ani potencjalnych zagrożeń.

Forma książki sprzyja przyswajaniu wiedzy. Liczne schematy, wykresy i ilustracje porządkują treść i pomagają zrozumieć trudniejsze fragmenty, choć dla części czytelników mogą być momentami rozpraszające. Mimo sporej objętości lektura wciąga i czyta się ją szybciej, niż sugerowałaby liczba stron.

Nie wszystkie partie książki są równie mocne. Fragmenty najbardziej szczegółowo odnoszące się do współczesnej sztucznej inteligencji wypadają nieco słabiej niż fascynujące opowieści o ewolucji życia i mózgu. Na szczęście tych technicznych odniesień nie ma na tyle dużo, by zaburzyły rytm narracji.

„Krótka historia inteligencji” to książka, która nie tylko poszerza wiedzę, ale także pobudza ciekawość i zachęca do dalszych poszukiwań. To jedna z tych popularnonaukowych pozycji, po których czytelnik zaczyna zadawać więcej pytań, niż miał na początku. Bennett udowadnia, że o najbardziej złożonych zjawiskach można pisać jasno, pasjonująco i bez protekcjonalnego tonu – i właśnie w tym tkwi największa siła tej książki.

 

Recenzja napisana przez: Gosia Celinska
Moja ocena: 8/10

 

Wydawnictwo: Zysk i S-ka

Popularnonaukowa

Data wydania: 2025-09-30

Liczba stron: 560

ISBN: 9788383356723